Tralleis Antik Kenti Kazı Alanı – Aydın

Tralleis Antik Kenti - Aydın Tralleis Antik Kenti, Aydın ilinin kuzeyinde, Kestane dağlarının hemen güney yamacındaki plato üzerinde yer almaktadır. İl merkezine bir kilometre uzaklıkta olan kent, Argoslular ve Tralleisliler tarafından kurulmuştur. Menderes havzasının verimli toprakları üzerine kurulmuş olan bu kent, MÖ 334 yılında İskender tarafından alınmasından sonra Helenistik krallıklar arasında sık sık el değiştirmiştir. Tralleis’te bugün ayakta kalan tek yapı “Üç Gözler” olarak adlandırılan 2. yüzyılda yapılmış olan, antik çağın eğitim, spor ve kültür açısından önde gelen yapılarından olan gymnasiuma ait kalıntıdır. Roma dönemine ait bir hamam, tiyatro, agora ve stadium kentin diğer yapılarındandır. İlk Çağ’da, ürettiği deriler ve kırmızı renkli çanak çömlekler ile ünlü olan kent, Apollonios ve Tauriskos isimli iki büyük yontu ustasını ve Ayasofya’nın mimarlarından Anthemios’u da yetiştirmiştir. Heykel sanatının dünyaca ünlü iki heykeli olan “Farnese Boğazı” ve “Genç Atlet” isimli heykeller de Tralleis’in gün yüzüne çıkan harikalarındandır. Alıntı: Türkiye Kültür Portalı

Şehrin merkezinde bu kadar sakin ve düzenli bir yer bulmak gerçekten zor. Personel çok ilgili, servis hızı ise oldukça tatmin edici düzeyde. Hijyen kurallarına gösterilen özen bizi çok mutlu etti. Herkese içtenlikle tavsiye ederim, harika bir yer.

Antik Tarihin en önemli kentidir. Bir aydınlı olarak çocukluğumuzda buralarda top oynardık. Şimdi bir baktık ki kazı çalışmalarında büyük bir kent ortaya çıkarıyorlar. Yerel halk olarak bu büyük kemeri yıllardır üçgözler olarak isimlenir. Biz liman girişi diye bilirdik ama kazıda ortaya çıkanlara baktığımızda büyük hama ve gymnasium olduğu görülüyor. Tralles ege bölgesinin en önemli ve büyük bir antik kentidir. Ama malesef günümüzde çok az bir kısmı ancak ortaya çıkarılabildi. Hatta üstüne askeriye kurulmuş. Askeriyenin olduğu yer olduğu için de kazı yapılamıyor. Sadece üzgözler dediğimiz antik büyük hamam ve gymnasium'un olduğu yerden daha 5 km ötede dahi yer altından çıkarılmayı bekleyen harabaler var. 1 km uzakta arsenal tünelleri girişi var. Antik şehirlerde Gymnasıum ve hamam birlikte olur. Çünkü şehrin gençlerinin ve erkeklerinin savaşmak için talimgah ve eğitim yeridir. Talimgah sonrası da yıkanmak için hamam kullanılır. Burada şu anda ortadaya çıkan binaalrın büyüklüğüne baktığımızda normalin üstünde hamam ve gymnasium var. Bu kadar büyük olmasının sebebi de bu şehrin askeri ve bölgeyi koruma kenti olduğu anlaşılıyor. Arsenal tünellerinin de nereye çıktığı hala bilinmiyor. İçine giren kayboluyor. Zamanında çocukken eski hikayeler de anlatılır. Bu tünellere girip de yıllar sonra dışarı çıkıp aklını yitiren insanlar vardı diye. Bence bu tünellerle bölgedeki diğer şehirlere bağlantılar yapılmış. Bu bölge üç ayrı medeniyet ve krallığın tam ortası ve kesişme noktasıdır. Kuzeyde Lidya, Güneyde karya, Ortada İonia. Hatta zamanında Tralles bir liman kentiymiş. Deniz aydın ovasına kadar geliyormuş. Menderes nehrinin alivyonları ile burası ova olmuş. Şimdi gelelim asıl konuya.. Böylesine bir kente hiç önem verilmemiş malesef. Böyle bir hazine kenti. Çocukluğumuzda aydının altı tüneller ve hazinelerle dolu diye duyardık hep. Şu anda Turizm bakanlığı her yerde kazılar ve restorasyonlar başlattı. Bir çok antik kent ortaya çıkarıldı ve restorasyon yapıldı. Işıklandırma yapıldı. Peki bakanlık buraya neden ilgi göstermiyor? Diğer antik kentlerde kazı devam ederken ziyarete açık ama burası ziyarete kapalı. Neden? Müze müdürüyle konuştuğumda kazı için ödenek bulamadığından şikayetçi. Devletten ve bakanlıktan buraya ödenek çıkartabilme yolları mı kapalı? Ama burada bulunan bir şeyler var ve ziyarete kapandı. Bir gizlilik var. Çünkü kapıdaki bekçiden duyduğum kadarıyla burayı ziyarete gelenler oluyormuş. Ücret alınsa kazı çalışması için bir kazanç olur. Fakat burada bulunan ve araştırılan her neyse, büyük bir gizlilik içinde yürütülüyor. Askeriyede de gizli kazı çalışmaları var. Çünkü şehrin yarısı askeriyenin içinde. Arsenal gizemli ve farklı bir unsurdur. Başka hiç bir antik kentte şimdiye kadar bir arsenal görülmemiştir. Özellikle bir ordu kenti olan Tralles'İ ordu gücünü gösterir. Aydın bölgesinin antik şehirlerinin her biri uzmanlaştığı özellikleriyle tanınır. Nysa Coğrafya ve tarihçi Sarpedonun kentidir. Magnesia inanç, tapınak ve Apollonun kehanetiyle Truva savaşına gelen Magnetlerin kentidir. Priene yünan mitlojisinni 7 ünlü bilgesinden Dias'ın kentidir. Milet ünlü Pisagor ve Tales bağımını bulan Matematikçi ve bilim adamı Tales'in kentidir. Didyma milete bağlı bitirilememiş yedi harikadan biri olan büyük tapınak kehanetler merkesizidir. Aphrodisias ise heykeltraş akademisinin olduğu en iyi mermerin çıktığı babadağ yakınında romayı besleyen heykeller ve heykeltraşların kentidir. Aynı şekilde Tralleis de tüm bu bölgeyi koruyan ordu gücü ve savunma kentidir. Uzun zamandır burasının amatör belgesel videosunu çekmeye çalışıyordum. Bir gün bekçi bana yardımcı oldu ve içeride çekim yaptım. Bu ören yerinin son görüntülerini videomda izleyebilirsiniz.

Kesilmiş tel örgü ve patikalardan girdik. Zeytinlikleri elektrikli teller ile çevirmişler. Dikkat etmek lazım. Ziyarete kapalı olduğunu orada görevli bekçi söyledi. Çok büyük antik hamam mevcut. Roma dönemi tuvaleti mevcut. Antik kentin pek çok kısmı halen toprak altında.

Türkiye'nin en güzel, en zengin yerlerinden biridir aydın. Tarihi çok eskilere dayanır. Kente hakim kemer mahallesinin en tepesinde şehre 10dkka mesafede bulunan Tralleis' in hemen güneybatısında bulunan höyükte kalkolitik çağdan yani yaklaşık 6 ile 7bin yıl öncesinden seramikler bulunmuştur. Tralleis kenti ise Tralleis olarak M.Ö. 6yy. dan itibaren bilinmeye başlanmıştır. Bu tarihte Lidyalıların elinde olan kent sonra Persler tarafından işgal edilmiş, sonrasında ise Makedonya imparatoru büyük İskender, Roma imparatorluğu, Bizans imparatorluğu, Anadolu Selçuklu devleti, Aydınoğulları beyliği ve Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Tralleis kente hakim bir tepededir. Bu da Tralleis e koruma sağlar. Zaten şuan Tralleis antik kentinin hemen dibinde de büyük bir askeri alay vardır. Tüm aydını buradan panoramik olarak görebilirsiniz. Ulaşımı gayet kolay, yolu asfalttır. Buraya dolmuş çıkmaz. Özel aracınızla gelmeniz gerekir. Şehir merkezine 10dkka mesafede olmasına rağmen tabelalar yetersizdir. Burası aslında bence bir açık hava müzesi olması gerekirken şuanda girişi ücretsiz bir örenyeri konumunda. Herhangi bir kazı yok. Aslında kazı yapılsa baya bir şey bulunabilir. Ama askeri alan olduğundan mıdır nedir yapılmıyor. Yıllardır hep aynı halde. Google haritalar uygulaması sizi doğrudan oraya çıkarıyor. Giriş çıkış saatleri ise Kasım Mart arası 8buçuk-17.00, yaz aylarında ise 8buçuk-18.00 arası. Yani böyle potansiyelli bir yerin böyle atıl vaziyette bırakılarak değerlendirilmemesine söylenecek söz de yok. Bu arada buranın hemen kuzeydoğusunda, yani Tralleis girişinin karşı yolunda ara yoldan girişte Tralleis yer altı şehir kazısı var. Ama nedense ne kazı yapılıyor ne de açık. Kapıları kilitli bir şekilde bekletiliyor. Tralleis görevlilerinden yerini öğrenip yaya bile gidebilirsiniz.