Nysa Antik Kenti – Aydın

Aydın’ın Sultanhisar ilçesinde yer alan Nysa, Karia bölgesinin en önemli ve iyi korunmuş antik kentlerinden biri olup, özellikle eğitim ve kültür alanındaki gelişmişliğiyle tanınan bir "kütüphane ve üniversite şehri"dir. İki katlı görkemli antik kütüphanesi, mükemmel akustiğiyle günümüze kadar ulaşmış yaklaşık 10 bin kişilik tiyatrosu, Meclis Binası (Bouleuterion) ve kenti ikiye bölen derin bir boğazın üzerine kurulu devasa tonozlu köprüleriyle Roma dönemi mühendisliğinin eşsiz örneklerini barındırır. Ünlü antik coğrafyacı Strabon’un da eğitim gördüğü bu şehir, mermer işçiliğindeki ustalığı, tünellerle desteklenmiş benzersiz altyapısı ve yamaca kurulu akıllı şehir planlamasıyla arkeoloji dünyasında çok özel bir yere sahiptir. Nysa antik kentinde mutlaka görülmesi gereken en önemli yapılar şunlardır: ​Nysa Kütüphanesi: Efes’teki Celsus Kütüphanesi’nden sonra Anadolu’nun en iyi korunmuş ikinci antik kütüphanesidir; iki katlı yapısıyla kentin eğitim merkezi olduğunun en büyük kanıtıdır. ​Antik Tiyatro: Yaklaşık 10 bin kişi kapasiteli olan ve podyumundaki Dionysos’un hayatını anlatan benzersiz kabartmalarıyla (frizler) dikkat çeken, kentin en görkemli yapılarından biridir. ​Bouleuterion (Meclis Binası): Kentin siyasi kalbi olan, içindeki yarım daire şeklindeki oturma sıraları ve mermer işçiliğiyle günümüze oldukça sağlam ulaşmış bir parlamento binasıdır. ​Stadion: Kenti ikiye bölen derin boğazın tabanına inşa edilmiş, antik çağda spor müsabakalarına ev sahipliği yapmış olan ve sel sularına karşı devasa tonozlarla desteklenen alandır. ​Roma Köprüleri ve Tüneller (Altyapı): Kentin altından geçen sel sularını tahliye etmek için Roma mühendisliğiyle inşa edilmiş 100 metreyi bulan devasa tünel ve tonozlu köprüler, kentin gizli mimari harikalarıdır. ​Agora: Ticari ve sosyal hayatın merkezi olan, etrafı sütunlu galerilerle (stoa) çevrili geniş pazar yeridir.

Nysa antik kenti Aydın’ın Sultanhisar ilçesinde. Aydın’a yaklaşık 30 km, Sultanhisar’a 3 km uzaklıkta. Sultanhisar içinden tabelaları takip ederek rahatlıkla ulaşılabiliyor. Nysa Aydın Dağları’ndan gelen suların oluşturduğu Tepecik Deresi’nin iki yanına kurulmuş (günümüzde dere tamamen kuru tabii) iki şehir görünümünde. İki yaka şehrin güçlü döneminde üç tane köprü ve tünelle bağlantılıymış. Bu tünellerin aynı zamanda suların akışını düzenleyen su yolları olduğu da belirtilir. Nysa Antik kentinin kuruluşu MÖ 6.Yüzyıla dayandırılmaktadır.Kent hakkında bilgilerin çoğunu antik çağın ünlü coğrafyacısı Amasyalı Strabon’dan alıyoruz. Strabon’un ömrünün üç yılını burada geçirmiş eğitimler verdiği belirtilir. Nysa’nın altın çağlarını yaşadığı zamanlarda antik çağ için büyük nüfus sayılabilecek 40 bin insanın yaşadığı anlatılmaktadır.Özellikle gymnasium ve kütüphane bu kentin eğitim merkezi olduğunu kanıtlıyor. Antik kentin girişinde sizi ilk karşılayan sütünlu caddeye açlıan, Podyumlu tapınak ve kütüphaneye ulaştıran yolun başlangıcı olan kemerli kapı karşılıyor. Kent girişinde ilk dikkati çeken yapı kalıntısı sağdaki Tepecik deresi kıyısındaki stadyum, solda yer alan hamam,gymnasium ve dükkanlar oluyor. Nysa kütüphanesi Efes’teki Celcius Kütüphanesi’nden sonra ülkemizin ikinci büyük antik dönem kütüphanesi olarak kabul edilir. Kütüphane gezinizin ardından karşınıza zamanımıza oldukça sağlam şekilde ulaşabilen Nysa tiyatrosu çıkacak.yaklaşık 12 bin kişilik tiyatronun MÖ 1. Yüzyılda yapıldığı düşünülmektedir Sonra da 700 kişi kapasiteli “meclis binasını” göreceksiniz. Meclis binasından çıkıp sola doğru zeytinlikler içinde devam ettiğinizde Nysa’daki en güzel yapılardan biri çıkacak karşınıza;Agora

Günümüzde Aydın ili, Sultanhisar ilçesi sınırlarında yer alan, Karia Bölgesi’nin önemli kentlerinden Menderes Nysa’sı olarak da adlandırılan kent. Nysa Roma İmparatorluk Dönemi’nde Asia Eyaleti’nin önemli kentleri arasında yer alır. Antik dönemde yoğun olarak kullanılan Anadolu’nun iç bölgelerinden gelerek Karia ve İonia Bölgeleri’nin diğer kentlerine giden önemli bir ulaşım, ticaret yolu Nysa’dan geçmektedir.Antik kaynaklardan Hellenistik Dönem’de, MÖ 3. yüzyılda kurulduğu öğrenilen Nysa, özellikle Roma Dönemi’nde oldukça gelişmiş bir kent haline gelmiştir. Strabon (MÖ. 64-MS. 24) ve Bizanslı Stephanos’un (MS. 6. yy.) anlattıklarından, kuruluşu hakkında bilgi edindiğimiz Nysa ilk olarak Athymbra ismiyle kurulmuştur. Nysa önemli bir eğitim ve kültür kenti olup Amasyalı ünlü coğrafyacı Strabon eğitimini Nysa’da sürdürmüştür. Strabon Coğrafya adlı eserinde (Geographica XIV, 649) kenti, hızlı akan ve derin bir boğaz oluşturan dereyle ikiye ayrılmış, çifte kent olarak tanımlayıp, kentteki yapıları anlatmaktadır.

Antik Karia Bölgesi'nin önemli bir kenti olan Nysa, Aydın–Denizli karayolu üzerinde Aydın’ın 30 kilometre doğusunda, Sultanhisar İlçesi’nin 3 kilometre kuzeybatısında yer almaktadır. Nysa‘nın kuruluşu hakkındaki bilgiler, Augustus devrinin ünlü gezgin ve coğrafyacısı Amasyalı Strabon (M.Ö.63 –M.S.21) ile tarihçi Stephanos’un anlattıklarından öğrenilmektedir. Eskiden Karia olarak adlandırılan bölge Helenistik Dönem'de, M.Ö. 3'üncü yüzyılın ilk yarısında Seleukos’un oğlu I. Anthiochos Soter tarafından kurulmuştur. İki şehir olarak kurulan kenti bir köprü birbirine bağlamaktadır. Burada tiyatro, Gymnasion, agora, tünel vb. yapılar mevcuttur. Roma Dönemi'nde binalara ilaveler yapılmıştır. Kent özellikle Roma İmparatorluğu egemenliği altındayken kültürel alanda önemli bir noktaya ulaşmıştır. Çok dik bir boğazın iki yanında kurulmuş binalar, sokaklar ve meydanlar tonozlu alt yapılarla desteklenmiştir. Nysa eski çağlarda özellikle eğitim alanında ünlü bir kenttir ve Strabon bu kentte eğitim görmüştür. Antik kentteki Gymnasion ve kütüphane kalıntısı Nysa’daki bu eğitim yapılarını oluşturmaktadır. Bugün Nysa’yı çevreleyen Helenistik şehir suruna ait herhangi bir kalıntıya rastlanmamaktadır. Ancak yer yer Bizans Dönemi'nden kalma sur izleri görülmektedir. Tiyatro, kent merkezinde doğu yamaçta olup iyi korunmuş durumdadır. Caveasının biçimi yarım daireyi biraz aşmaktadır. Nysa’nın en iyi korunmuş yapısı Bouleuterion’dur. Bu yapı Strabon Gerontikon (Yaşlılar Meclisi) olarak tanımlanmıştır. Dikdörtgen planlı yapının iç kısmında yarım daire şeklinde cavea (theatron) yer almaktadır. Kaynak: Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Benim için sadece taş yığınları veya eski bir yer değildi… Burası tarih ve doğanın iç içe geçtiği bir yerdi. Zeytin ağaçlarının gölgesinde yürürken, 2000 yıl öncesinin havasını gerçekten hissediyorsun. Özellikle o yüzyıllardır dimdik ayakta duran tiyatro, insanı bir anda geçmişe ışınlıyor gibi hissettirdi. Kent ortasından geçen eski dere yatağı ve taş köprülerin hikâyesini düşündükçe, o dönemde yaşayan insanların günlük hayatını hayal etmek bile büyüleyiciydi. Geniş alanı olduğu için rahatça gezebiliyorsun, ama yanına su ve rahat ayakkabı almayı unutma — yürümek isteyeceğin kadar büyük bir yer. Tarihle dolu ama aynı zamanda huzurlu bir gezi arıyorsan, burası kesinlikle listenin üst sıralarında olmalı. 4 yıldız vermemin sebebi ise gereken özenin gösterilmemesidir.