Gökmedrese – Tokat

Çok güzel bir yerdi. Ben kesinlikle çok beğendim ve herkese öneriyorum muhakkak görülmeli; eğer çevre illerde yaşıyorsanız özellikle. Sadece Gök Medrese ve Yağıbasan’ı görmek için bile Tokat’a gelinir. Benim ilkokul tarih derslerinden aklımda kalmıştı, görüntüsü hakkında hiçbir fikrim yoktu bu kadar güzel bir yapı ile karşılaşacağımı beklemiyordum. Kesinlikle tavsiye ediyorum zaten çok da vaktinizi alacak bir yapı da değil.

Anadolu Selçuklu dönemine ait Tokat’taki en önemli eğitim yapılarından biridir. 13. yüzyılda inşa edildiği kabul edilen medrese, Selçuklu’nun ilim anlayışını ve mimari estetiğini yansıtan nitelikli bir eserdir. Yapı, taş işçiliğiyle öne çıkan anıtsal taç kapısı, geometrik ve bitkisel süslemeleriyle dikkat çeker. Açık avlulu plan şemasına sahip olan Gök Medrese, dönemin klasik medrese mimarisine uygun şekilde derslikler ve öğrenci hücreleri etrafında düzenlenmiştir. “Gök” adını, yapıda kullanılan mavi tonlu çini ve süslemelerden aldığı düşünülmektedir. Gök Medrese, yalnızca mimari bir yapı değil; Selçuklu Devleti’nin eğitime, bilime ve düşünceye verdiği önemin somut bir göstergesidir. Günümüzde kısmen ayakta olsa da Tokat’ın tarihî kimliğinde önemli bir yere sahiptir ve Selçuklu kültürünü anlamak açısından değerli bir mirastır.

Tokat gezimiz devam ediyor. Tokat Tarihi Şehir'in önemli tarihi mekanlarından Gökmedrese'yi ziyaret ediyoruz. Tokat Gökmedrese, sadece taş bir bina değil, Selçuklu döneminin zarafetini ve ilim anlayışını günümüze taşıyan bir sanat eseridir. Medresenin en belirgin özelliği, adını da veren firuze (gök mavisi), patlıcan moru ve lacivert renkli büyüleyici çinileridir. Avluya bakan büyük eyvanın duvarlarında Ayet-el Kürsi yazılı çini kuşakları bulunur. Bu kuşaklar, geometrik yıldız motifleri ve bitkisel bezemelerle harmanlanmış. Avluyu çevreleyen sütunların kemer içlerinde ve derz aralarında da yoğun çini süslemeleri mevcut. Restorasyon çalışmalarıyla bu çinilerin büyük bir kısmı koruma altına alınmış ve eksik parçalar aslına uygun tamamlanmış. Avlunun iki yanında, öğrencilerin kaldığı beşik tonozlu (silindir şeklinde tavan) küçük odalar sıralanır. Yapının güneybatı köşesinde, üzeri kubbeyle örtülü bir mescit alanı bulunur. Dikkatli bakarsanız, sütun başlıklarının bazılarında Roma veya Bizans döneminden kalma parçalar görebilirsiniz. Selçuklular bu eski parçaları kendi mimarilerine ustalıkla entegre etmişler. Gökmedrese, yüzyıllarca Darüşşifa (hastane) ve tıp medresesi olarak da hizmet verdiği için içeride huzurlu ve vakur bir hava hakimdir. İçerideki taş işçiliği ve ışık oyunları, mekana mistik bir derinlik katar.

Gaziosmanpaşa Bulvarı’nda Taşhan yakınında uzun yıllar müze olarak kullanılmış olan bu tarihi anıt Selçuklu eserlerinden biridir. Kitabesi konulmayan yapı, XIII. yüzyılda Müineddin Pervane Süleyman tarafından darüşşifa olarak yaptırılmıştır. Anadolu Selçuklu mimari ve sanatının en belirgin özelliklerini taşımaktadır.

Muazzam bir restorasyon geçirmiş, yeni hali harika olmuş. Orijinaline uygun yenilenmesi sonrası tokat ziyaretinde ilk uğrama noktanız olmalı.