Emir Ali Kümbeti – Kayseri

Eretnaoğulları Beyliği’nin Kayseri’de hüküm sürdüğü dönemde, Emir Ömer oğlu Ali Pişrev adına 1351 yılında inşa edilmiştir. Dönemin ileri gelen devlet adamı ve komutanlarından Emir Ali’nin anısına yapılmış olup, kitabesinde “meşhed” olarak anılmıştır; bu ifade, yapının şehitlik mezarı niteliğinde olduğunu gösterir. Farsça “önder” anlamına gelen “Pişrev” lakabı da onun dönemin önde gelen beylerinden biri olduğunu teyit eder. Dünyaca meşhur Faslı seyyah İbn Battuta, 1330 yılında Kayseri’ye geldiğinde Emir Ali’nin hem siyasî hem de sosyal alandaki konumunu şöyle tasvir eder: “Bu şehirde ahilerden Emir Ali’nin tekkesinde konakladık. Bu adam, ahilerin önde gelenlerinden, şanlı bir beydir. Şehrin nüfus sahibi ayan takımından oluşan bir grubu vardır. Tekkesi sağlam yapılı olup, yiyeceklerinin bolluğu, kandilleri ve döşemeleriyle gördüğümüz zaviyelerin en güzellerindendir. Dergâh mensupları her gece onun yanında toplanmaktadır.” Bu tanıklık, yalnızca askerî veya idarî bir figür değil, aynı zamanda Kayseri’nin ahi geleneği içerisinde toplumsal bir önder konumunda bulunduğunu göstermektedir. Ahiler, töreleri gereği, hükümdar olmadığı zamanlarda devletin idaresine yardımcı olur; gelen misafirleri ağırlar, onları memnun etmek için adeta birbirleriyle yarışırlardı. Tekkesi de bu geleneğin en seçkin örneklerinden biri olarak öne çıkmıştır. Türbe, Anadolu’daki Ortaçağ türbelerinin karakteristik özelliklerini yansıtan iki katlı düzeniyle dikkat çeker. Türbenin içinde başlangıçta iki mermer sanduka yer almaktaydı. Birinci sanduka, türbenin banisi Emir Ali Pişrev’e aittir ve Arapça olarak şu ifade yazılıdır: “Bu kabir, merhum ve saadetli Emir Ali bin Ömer’in, Pişrev diye bilinenin kabridir. Allah rahmet eylesin. Mübarek Ramazan ayının ortasında, H.750/M.1349 yılında vefat etmiştir.” İkinci sandukada ise, bu mezarın Moğol İlhanlı hanedanı mensuplarından Sutay Noyan’ın oğlu Hıtayın’a ait olduğu bilinmektedir. Üzerinde şu ifade yer almaktadır: “Bu kabir Hıtayın oğlu merhum … billahin’indir. Allah kabrini nurlandırsın.” “H.753/M.1353” tarihi de bu sandukanın üzerinde yer almaktadır. Her iki sanduka, 20. yüzyılın sonlarında koruma amacıyla Kayseri Arkeoloji Müzesi’ne taşınmıştır.

Kayseri’ye bir dönem egemenlik kurmuş Eretna Beyliği hükümdarı Emir Erdoğmuş için yaptırılan etkileyici Emir Ali Kümbeti, Seyyid Burhaneddin Türbesi’nin hemen yanında ziyaret edilebilir. 1351 yılında inşa edilen kümbet, 1955 yılında restore edilerek ziyarete açıldı. Halk arasında Pişrev Ali Türbesi olarak bilinen ve türbenin altındaki mumyalık bölümüyle de dikkat çeken Emir Ali Kümbeti, kesme taşlarla inşa edilmiş ve tonozlar ile örtülmüş çarpıcı bir yapı. Kemerli kapısı, sivri kemerleri ve dönem özelliklerini yansıtan taş süslemeleriyle de ilgi çeken kümbet, Kayseri inanç ve kültür turlarının bir parçası konumunda.

Emir Ali Türbesi, H.751 (1350-1351) yılında Emir Ali tarafından inşa edilmiştir. Türbede üzerinde Ayet-i Kerimeler bulunan iki mezar yer alır. Mezar taşlarından birinde, "Burası, merhum saadetli Emir Pişrev Ömer oğlu Ali’nin kabridir" yazılıdır. Emir Pişrev Ali'nin kimliği hakkında kesin bilgi bulunmamaktadır. Kayseri halkı onu Karamanoğulları'ndan bir emir olarak bilse de, Karamanoğulları’nın Kayseri'ye hâkim olduğuna dair kesin bir bilgi yoktur.

Kayseri'de birçok örneği olan Kümbet den bir tanesi. Kübik yapısı, dönemini yansıtıyor. Diğer örnekleri gibi kubbesi ya da külahı yok

Emir Ali Türbe Kitabesi Fotoğraflarda görülen kümbedin içinde sanduka yoktur. Emir Ali, Beylikler Dönemi Kayserisinde yaşamıştır. Mermerden yapılmış sandukası 2m. X 1m. boyutlarında olup Kayseri Müzesi deposundadır. Müze'ye 1938 yılında getirilmiştir. Üzerinde, zamanın geleneğine uygun olarak, Ayetülkursi yazılıdır. Emir Ali'nin lakabı "Pişrev" olarak geçmektedir. Arapça kitabenin Türkçeye tercümesi şöyledir: "Bu kabir rahmetli, mutlu, Allah’ın rahmetine muhtac, Ömer oğlu Emir Ali’nindir. 752 yılı Mübârek Ramazan ayının ortasında vefat etmiştir. Hicri 752 Ramazan ayı ortaları, Miladi olarak 16 Kasım 1350 tarihine denk düşmektedir. Emir Ali, İbnu Batuta (ö:1369) Seyahatnamesi'nde de geçmektedir. Fütüvvet/Ahilik Teşkilatının yaygın olduğu Anadolu'da, bunların tekkelerinde kala kala gezisini sürdürür. Büyük bir bey olduğunu, zaviye/tekkesinin çok güzel olduğunu, şehrin ileri gelenlerinden bağlıları bulunduğunu, sultan olmadığı zaman Ahi Beyinin, Onun yerine baktığını yazar. Tabii ki İbnu Batuta'nın ziyareti, Emir Ali'nin ölümünden öncedir. 1955 yılında, vakıflarca restore edilmiştir. 2007 yılında da bir bakımdan geçmiştir. Kümbed kapısı üzerindeki küçük mermer kitabede de "Emir Ali Pişrev Şehitliği" yazmaktadır. ,