Aşık Paşa Türbesi – Kırşehir

Âşık Paşa, XIII. yüzyılda en büyük temsilcisi Baba İlyâs-ı Horasânî olan Türk “heterodoks” İslâm anlayışının propagandacısı bir şeyh ailesinin Muhlis Paşa’dan sonra çeşitli siyasî ve kültürel sebeplerin tesiriyle tedrîcen Sünnîleşme yoluna girdiği bir devirdeki en önemli üyesidir. Kendisinin tasavvufî düşünceleri konusunda bir ölçüde en iyi belge, hiç şüphesiz Garibnâme adındaki meşhur mesnevisidir. İlk anda bu esere bakarak Âşık Paşa’nın tıpkı Mevlânâ gibi vahdet-i vücûd mektebine bağlı Sünnî bir mutasavvıf olduğu görüşüne sahip olunmaktadır.

Zamanın Türkçeye önem vermiş şairlerinden Aşık Paşa için Eratna Beyliği tarafından yaptırılan mermer türbe geçekten çok güzel yapılmış. Mimarisinde asimetrik bir stil benimsenen türbenin çatısı Kırgız çadırları esinlenilerek yapılmış. Mermerden inşa edilen türbenin içinde Aşık paşanın sandukası var. Türbenin arkasında da eşiyle oğlunun mezarı var. Garipnamenin yazarı olan Aşık Paşa Muhlis beyin 3 oğlundan en büyüğü imiş onun için ona Başağa denirmiş zamanla Başağa Başağa Paşaya dönmüş. Şair olduğu için de Aşık denince olmuş sana Aşık Paşa. Asıl adı Alaattin Ali olan Aşık Paşa 1272 yılında Arapsun'da doğup 1332 yılında Kırşehir'de ölmüş. Eserlerini hep Türkçe yazan Aşık Paşa'dan biz razıyız.

Gördüğüm en etkileyici türbelerden. Öztürkçe eserleri olması güzel Aşık Paşa'nın Hayatı 1272 yılında Kırşehir’de dünyaya gelen Aşık Paşa'nın asıl adı Ali, mahlası Âşık’tır. “Paşa”, “beşe” veya “başağa” diye adının sonuna eklenen lakap, babasının ilk oğlu olduğuna işaret etmektedir. Âşık Paşa önce Süleymân-ı Kırşehrî’den, daha sonra İlyas Paşa’nın halifelerinden Şeyh Osman’dan ders almaya başladı. Muhlis Paşa’nın vasiyeti üzerine Şeyh Osman, Âşık Paşa’yı kızı ile evlendirdi. Bir süre sonra Anadolu Valisi Timurtaş Paşa’nın veziri oldu. 1332 yılında Kırşehir'de vefat etti. Aşık Paşa'nın Eserleri: Garibname, Fakrname, Vasf-ı Hal, Hikaye, Kimya Risalesi, Risâle fî Beyâni’s-Semâ. Aşık Paşa Türbesi Kırşehir’de bulunan türbesi, kendisinin vasiyeti üzerine şehrin kuzeydoğusunda bir tepede yapılmış olup bir de kitâbesi vardır. Ertana veziri Alaattin Alişahruhi tarafından yaptırılmıştır. 1333 tarihli türbe tamamen mermerden yapılmış olup, asimetrik uzun cephesi , Kırgız çadırına benzeyen kubbesi, yana alınmış dar ve uzun portali ile Selçuklu mimarisinden farklılık göstermektedir. Kitabesinde çok değişik olarak kubbenin önüne gelmiş girinti yapan saçak silmeleri ile çerçevelenmiştir. Portalide istiritye nişin etrafı, örgü motiflerinden oluşan bir bordürle çevrilmiş, düz cephenin ortasında, alçakta, sivri kemer alınlıklı tek bir pencere açılmıştır. Âşık Paşa Türbesi, simetriden kaçınan farklı bir mimari anlayışın eseridir. Orta Asya eski Türk geleneklerine bağlı özellikleriyle Anadolu’da Türk - İslam yapı sanatının değerli bir örneğidir.

Asıl adı Ali olan Aşık Paşa, şair ve mutasavvıftır. 1272 yılında Arapsun’da doğmuş, 1332’de Kırşehir’de ölmüştür. “Paşa”, “beşe” veya “başağa” diye adının sonuna eklenen lakap, babasının ilk oğlu olduğuna işaret etmektedir. Eserlerinde öz Türkçe’yi kullanan Aşık Paşa, din ve tasavvuf bilgilerini Şeyh Süleyman Türkmani’den öğrenmiştir. Aşık Paşa’nın en tanınmış eseri Garibname, Türkçe yazılmış olması nedeniyle önem taşımaktadır. Aşık Paşa, Kırşehir’de bir zaviye de kurmuştur. Aşık Paşa'nın Eserleri: Garibname, Fakrname, Vasf-ı Hal, Hikâye, Kimya Risalesi, Risâle fî Beyâni’s-Semâ. Aşık Paşa Türbesi, Ankara-Kayseri yolu üzerindeki bir tepede, Aşık Paşa mahallesindeki büyük mezarlığın içinde yer almaktadır. Yapı tek katlı ve iki bölümlü olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı dikdörtgen planlı, Aşık Paşa’nın sandukasının bulunduğu bölüm ise kare planlı ve kubbelidir.Türbenin taç kapısı, Anadolu Selçuklu süsleme sanatının yegâne örneklerinden biridir. 10 dilimli istiridye kabuğu biçimindeki kavsarası ve etrafını çevreleyen örgü süslemeler, taç kapı üzerindeki en dikkat çeken unsurlardır. Yapının kubbesinin Kırgız çadırını andırmasından dolayı, mimarının Horasan erenleri ile gelmiş bir Türk olduğu düşünülmektedir. Yapının üç satırlık kitabesinde Aşık Paşa’nın, Şeyh Paşa Muhlis’in oğlu olduğu, doğduğu ve öldüğü yıl ile gün belirtilmiştir. Kaynaklar: Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi web sitesi. “Aşık Paşa.” Türbe ziyareti, genellikle İslam kültüründe önemli dini şahsiyetlerin veya evliyaların mezarlarını ziyaret etmeyi ifade eder. Ziyaret sırasında dua etmek, Fatiha ve Yasin okumak, Allah’tan dileklerde bulunmak gibi ibadetler yapılabilir. Ancak, türbe ziyaretlerinde bazı adetler bölgesel ve kültürel farklılıklar gösterebilir. Türbe Ziyaretinde Dikkat Edilmesi Gerekenler: Niyetin düzgün olması: Türbe ziyareti Allah’a yakınlaşmak, geçmiş büyükleri anmak ve ibret almak amacıyla yapılmalıdır. Dua ve Kur’an okumak: Türbelerde Fatiha, Yasin ve diğer dualar okunabilir. Şirkten kaçınmak: Türbe ziyaretinde doğrudan türbe sahibinden bir şey istemek yerine Allah’tan dilemek gerekir. Saygılı olmak: Türbede sessiz ve edepli bir şekilde bulunmak, yüksek sesle konuşmamak önemlidir. Adap kurallarına uymak: Türbe içinde ve çevresinde temizliğe, saygıya ve ibadet adabına dikkat edilmelidir. Allah Rahmet Eylesin...

Kırşehir-Kayseri yolu üzerinde bulunan türbe, Türkçe Garipname adlı eseri ile tanınmış olan zamanın kadısı Aşık Paşa ya aittir.Bahçesinde annesi ve oğlunun mezarı da bulunmaktadır.